Het forumbeding over de grens: speelt u een thuismatch of een verre verplaatsing?

U werkt vandaag zelden nog binnen één stad, laat staan binnen één land. Een project in Brussel, een klant in Parijs, een samenwerking in Portugal. De deal wordt gesloten, de uitvoering loopt, tot er discussie ontstaat. Dan rijst de vraag: waar moet u procederen? Haalt u de tegenpartij naar 'uw' rechtbank, of moet u zelf naar het buitenland? Op dat moment verschuift de aandacht naar het forumbeding, een vaak onderschatte clausule die bepaalt of u dichtbij procedeert, of onverwacht over de grens. Advocaten Stefanie Claeys en Larissa Blondeel geven concrete handvatten om uw forumkeuze juridisch stevig te verankeren.

België: contractvrijheid als vertrekpunt

Binnen de Belgische landsgrenzen ligt het vertrekpunt in artikel 624 van het Gerechtelijk Wetboek. Dat artikel bepaalt welke rechter bevoegd is, bijvoorbeeld op basis van de woonplaats van de verweerder of de plaats waar de verbintenissen worden uitgevoerd.

Voor ondernemingen is die regeling niet dwingend. U kan dus zelf bepalen welke rechtbank bevoegd is, bijvoorbeeld via uw algemene voorwaarden, opgenomen in de offerte. 

Praktijkvoorbeeld: het Brusselse kantoor
Stel: u bent een gespecialiseerd bedrijf uit Mechelen en richt een kantoor in voor een klant in Brussel. De offerte wordt goedgekeurd, de werken worden uitgevoerd en de facturen volgen. De voorwaarden bevatten een klassiek forumbeding: alle geschillen vallen onder de exclusieve bevoegdheid van de rechtbanken van Mechelen.

Ontstaat er nadien discussie, bijvoorbeeld over de kwaliteit van het geleverde meubilair, dan zit u in een B2B-context vaak goed.

Dat betekent dat u het geschil meestal gewoon in Mechelen kan houden, zelfs zonder ondertekend contract. Uw thuismatch lijkt dus goed voorbereid. 

B2C: strengere spelregels bij forumbeding

Stel dat u geen kantoor inricht voor een onderneming, maar een interieurproject uitvoert bij een particulier. Uw algemene voorwaarden bevatten opnieuw uw vertrouwde forumbeding.

Waar ondernemingen onderling nog vrij kunnen afwijken van de standaardregels, trekt het Wetboek van economisch recht (WER) een duidelijke grens voor consumenten. "In die context houdt het forumbeding geen stand," stelt Stefanie Claeys. "Een clausule die een consument wegstuurt van zijn wettelijke rechter wordt als onrechtmatig beschouwd."

Opgelet: aanvaarding en kennisname blijven cruciaal | Zoals u eerder kon lezen, maken algemene voorwaarden, en dus ook een forumbeding, alleen deel uit van de overeenkomst wanneer uw klant de mogelijkheid had om er effectief kennis van te nemen én ze heeft aanvaard.

Tussen ondernemingen kan u uw forumkeuze sturen, bij consumenten bepaalt de wet waar de grens ligt.
 

De internationale valkuil: Brussel I bis-verordening

Zodra een klant zich in een andere EU-lidstaat bevindt, verandert het kader fundamenteel. De Belgische soepelheid maakt plaats voor de Brussel I bis-verordening, die voorrang heeft op het nationale recht en een veel strengere maatstaf hanteert voor forumbedingen.

"Een niet-geprotesteerde factuur volstaat niet. Zelfs betaling bewijst geen aanvaarding", stelt Larissa Blondeel. "De Europese regels vereisen dat de instemming met het forumbeding duidelijk en nauwkeurig kan worden aangetoond."

Een dure les: de Franse retailketen

Stel dat u opnieuw een pand inricht, maar dit keer voor een retailer in Parijs. U werkt met offertes en facturen waarop uw gekende forumbeding staat, met de rechtbank van Mechelen als bevoegde rechter.

Dit is geen fictie: een recent vonnis van de Ondernemingsrechtbank Gent (afdeling Brugge, 10 februari 2026) toont hoe snel het kan kantelen. Een Belgische onderneming probeerde een Franse klant voor de Belgische rechter te brengen op basis van haar algemene voorwaarden.

De rechtbank oordeelde anders. Er was geen rechtsmacht in België: de klant had immers niets ondertekend en er was geen sprake van een bestendige handelsrelatie. Het forumbeding werd van tafel geveegd en de procedure moest in Frankrijk worden gevoerd, met alle bijkomende kosten en vertragingen van dien.

Hoe maakt u uw forumbeding wel waterdicht? Drie checks voor uw internationale contracten

Wie internationaal werkt, kan zich geen twijfel permitteren. De Brussel I bis-verordening voorziet drie manieren om een forumkeuze geldig vast te leggen.

1. De eerste en veiligste piste is een schriftelijke overeenkomst. Werk met een ondertekende offerte of contract waarin expliciet naar uw algemene voorwaarden wordt verwezen. Een handtekening blijft daarbij het sterkste bewijs.
   pagina 4/7.
    
2. Daarnaast kan een forumkeuze standhouden wanneer ze kadert in een bestendige handelsrelatie. Dat veronderstelt meer dan één eerdere samenwerking of bestelling. Het moet gaan om een duurzame en consistente praktijk tussen partijen.
    
3. Tot slot kan een forumkeuze steunen op een internationale gewoonte binnen een sector. Die piste bestaat, maar is in de praktijk vaak moeilijk te bewijzen

Wie internationaal zekerheid wil, legt zijn forumkeuze expliciet en vooraf vast. Wat pas op de factuur verschijnt, komt meestal te laat.

NOMA, juridische ondersteuning met internationale slagkracht
 

Een forumbeding biedt in België vaak een comfortabel vangnet, maar over de grens is dat ijs flinterdun. De sleutel tot afdwingbaarheid ligt in proactieve aanvaarding: niet achteraf, maar bij het sluiten van de overeenkomst.

De advocaten contractenrecht van NOMA begeleiden u daarbij met bijzondere aandacht voor uw professionele situatie. Van een gerichte screening van uw workflow, tot het opstellen van gepersonaliseerde algemene voorwaarden en contracten.

Wilt u nagaan of uw overeenkomsten ook internationaal standhouden? NOMA adviseert u graag persoonlijk op onze kantoren in Brugge, Kortrijk en Brussel. Neem contact op. >>

In juni organiseert NOMA een live-seminarie over algemene voorwaarden, op maat van de ondernemer. Laat hier alvast uw gegevens achter, we houden u graag op de hoogte.